Spółki handlowe pozwalają prowadzić działalność w różnych modelach. Część z nich opiera się głównie na kapitale i udziałach, a inne bardziej na osobistym zaangażowaniu wspólników. Wiele osób zakłada, że do spółki może wejść każdy, kto wniesie pieniądze albo odkupi udziały. Przepisy i umowy spółek przewidują jednak różne ograniczenia, dodatkowe formalności i wyjątki zależne od rodzaju podmiotu. Kto może zostać wspólnikiem spółki?
Jakie warunki trzeba spełnić, żeby zostać wspólnikiem w spółce?
Chcąc zostać wspólnikiem, trzeba przede wszystkim posiadać zdolność do czynności prawnych oraz spełnić wymagania wynikające z Kodeksu spółek handlowych i umowy przedsiębiorstwa. W przypadku spółki z o.o. nowy wspólnik nabywa udziały od innego zgodnie z art. 180 KSH. W części firm umowa może wymagać zgody pozostałych posiadaczy nakładów na wejście nowego członka albo określać dodatkowe warunki objęcia udziałów. Przy wejściu do spółki warto dokładnie przeanalizować dokumenty i zakres odpowiedzialności wspólnika, dlatego na tym etapie często potrzebna jest pomoc prawna dla przedsiębiorców.
Kto może być wspólnikiem w spółce kapitałowej i osobowej?
W spółkach kapitałowych, wspólnikiem może być jedna albo więcej osób. Udziały może objąć osoba fizyczna, inna spółka, fundacja albo podmiot zagraniczny, jeżeli przepisy szczególne nie wprowadzają ograniczeń. Wspólnik może posiadać udziały, ale nie musi być członkiem zarządu.
W spółkach osobowych większe znaczenie ma osobiste zaangażowanie ludzi prowadzących działalność. W przypadku tej formy działalności poza wniesieniem wkładu trzeba też ustalić zakres odpowiedzialności za zobowiązania oraz udział w aktywnym zarządzaniu przedsiębiorstwem. Komplementariusz i komandytariusz mają inne prawa oraz obowiązki wynikające z Kodeksu spółek handlowych. Różnice dotyczą m.in. możliwości reprezentowania przedsiębiorstwa oraz zakresu odpowiedzialności majątkiem prywatnym.
Kiedy nie można zostać wspólnikiem spółki?
Ograniczenia mogą wynikać z ustawy, sytuacji osobistej danej osoby albo dokumentów spółki. Małoletni może wejść do spółki tylko w określonych warunkach, bo nie zawsze może samodzielnie podpisać umowy lub rozporządzać majątkiem. Przy większych decyzjach potrzebna może być zgoda rodzica albo opiekuna prawnego, a czasem także sądu rodzinnego. Podobny problem dotyczy osób, które nie mają pełnej zdolności do czynności prawnych. Może to wynikać np. z częściowego ubezwłasnowolnienia orzeczonego przez sąd. W takich sytuacjach część działań związanych z wejściem do firmy, podpisaniem dokumentów albo dysponowaniem majątkiem wymaga udziału kuratora lub opiekuna. Zakres ograniczeń zależy od rodzaju czynności i treści wyroku.
Niektóre osoby mogą być również objęte zakazem prowadzenia spraw spółki. Posiadanie udziałów nie zawsze jest równoznaczne z możliwością reprezentowania firmy albo zasiadania w zarządzie. Należy również pamiętać, że jednoosobowa spółka z o.o. nie może samodzielnie zawiązać kolejnej w takiej samej formie.
Czy umowa spółki może ograniczyć wejście nowych wspólników?
Umowa spółki może mocno wpływać na to, kto do niej dołączy. W spółce z o.o. często pojawia się wymóg zgody zarządu albo zgromadzenia wspólników na sprzedaż udziałów. Czasem spotykamy się także z prawem pierwszeństwa lub pierwokupu dla dotychczasowych wspólników. Takie zapisy chronią firmę przed wejściem osoby, której pozostali wspólnicy nie znają albo która mogłaby utrudniać podejmowanie decyzji. W umowie spółki można określić, kto i na jakich zasadach może wejść do firmy. Często dotyczą one:
- sprzedaży udziałów osobom spoza spółki,
- przejścia udziałów na spadkobierców,
- objęcia nowych udziałów po podwyższeniu kapitału,
- sprzedaży udziałów podmiotowi konkurencyjnemu.
Przy sporządzaniu umowy warto więc uwzględnić nie tylko rozpoczęcie działalności, ale również przyszłe zmiany właścicielskie. Prawnik dla spółek może pomóc przygotować takie zapisy w sposób bezpieczny dla wszystkich stron.
Wspólnikiem spółki może zostać osoba fizyczna lub prawna. W części przypadków wystarczy objęcie udziałów lub wniesienie wkładu, a w innych konieczne jest uzyskanie zgody albo spełnienie określonych warunków formalnych. Przed wejściem do spółki warto więc dokładnie przeanalizować umowę i sprawdzić, jakie prawa oraz obowiązki będą wiązały się z uczestnictwem w działalności.
