śPrzemoc w małżeństwie często trwa za zamkniętymi drzwiami, dlatego podczas rozwodu trudno odtworzyć właściwy przebieg relacji. Wiele zdarzeń nie zostało wcześniej zgłoszonych, a małżonkowie mogą przedstawiać sądowi odmienne wersje wspólnego życia. Jak przygotować się do sprawy, gdy przyczyną rozpadu związku była przemoc?
Czy przemoc domowa może być podstawą rozwodu z wyłącznej winy jednego z małżonków?
Przemoc fizyczna, psychiczna, seksualna lub ekonomiczna może uzasadniać przypisanie jednemu z małżonków wyłącznej winy. Sąd musi jednak ustalić, że takie postępowanie doprowadziło do rozpadu małżeństwa. Jeżeli poniżanie, kontrolowanie wydatków albo bicie spowodowały utratę zaufania, zakończenie wspólnego życia i wyprowadzkę pokrzywdzonego małżonka, przemocy można przypisać bezpośredni udział w rozkładzie pożycia. Trudniejsza jest ocena zdarzeń, do których doszło dopiero po zerwaniu więzi uczuciowej, fizycznej i gospodarczej. Późniejsza agresja może uzasadniać zastosowanie środków ochrony lub wszczęcie postępowania karnego, ale nie będzie przyczyną zakończonego już rozpadu małżeństwa. Dlatego prawnik rozwodowy powinien ustalić, kiedy rozpoczęła się przemoc i jak zmieniały się relacje między małżonkami. Sąd może przypisać sprawcy przemocy wyłączną winę także bez wcześniejszego wyroku karnego, opierając się na dowodach zebranych w sprawie.
Czy ofiara przemocy może zostać uznana za współwinną rozpadu małżeństwa?
Wyprowadzka ze wspólnego mieszkania, wezwanie policji czy odmowa dalszego współżycia nie oznaczają, że osoba doznająca przemocy przyczyniła się do rozpadu małżeństwa. Sąd powinien ustalić, co doprowadziło do takiego zachowania. Jeżeli małżonek opuścił dom z powodu gróźb lub agresji, jego decyzja była skutkiem przemocy, a nie niezależną przyczyną rozkładu pożycia. Sprawca może przedstawiać wyprowadzkę jako porzucenie rodziny, lecz sam moment opuszczenia mieszkania nie wyjaśnia jeszcze, kto odpowiada za rozpad związku.
Osoba doznająca przemocy może jednak zostać uznana za współwinną, jeżeli niezależnie od działań podejmowanych dla własnej ochrony naruszała obowiązki małżeńskie. Przykładem może być romans rozpoczęty przed ustaniem więzi między małżonkami. Takie zachowanie nie usprawiedliwia agresji, lecz sąd może uznać go za jedną z przyczyn rozkładu pożycia. Jeżeli ustali, że oboje małżonkowie swoim zawinionym postępowaniem przyczynili się do rozpadu związku, orzeknie rozwód z winy obu stron.
Jak udowodnić przemoc domową w sprawie rozwodowej?
Opis przemocy powinien przedstawiać zdarzenia w kolejności, w której do nich dochodziło. Przy każdym z nich trzeba podać choćby przybliżoną datę, zachowanie sprawcy, obecne osoby oraz działania podjęte bezpośrednio później. Stwierdzenie, że małżonek przez kilka lat stosował przemoc psychiczną, nie wyjaśnia, na czym ona polegała. Sąd potrzebuje konkretnych przykładów gróźb, poniżania, kontrolowania kontaktów lub odbierania pieniędzy, które będzie mógł porównać z pozostałymi dowodami. Przemoc mogą potwierdzić wiadomości, nagrania, fotografie obrażeń, dokumentacja medyczna, notatki z interwencji policji, dokumenty z procedury Niebieskiej Karty oraz akta postępowania karnego. Świadkiem nie musi być osoba obecna podczas ataku. Może nim zostać sąsiad, który regularnie słyszał awantury, albo członek rodziny widzący obrażenia i stan pokrzywdzonego tuż po zdarzeniu. Brak wcześniejszego zgłoszenia na policję nie wyklucza wykazania przemocy. Materiał będzie jednak mniej przekonujący, jeżeli obejmuje tylko pojedyncze zrzuty ekranu bez dat i danych nadawcy. Dlatego należy zachować całe rozmowy oraz oryginalne pliki nagrań i zdjęć.
Przemoc domowa może przesądzić o wyłącznej winie, jeżeli sąd ustali, że doprowadziła do rozpadu małżeństwa, a zarzuty znajdują potwierdzenie w dowodach. Przed złożeniem pozwu trzeba więc odtworzyć przebieg relacji, zabezpieczyć dokumenty i przygotować odpowiedź na możliwe zarzuty o współwinę. Jeżeli zagrożenie nadal trwa, nie czekaj na zakończenie rozwodu. Zawiadom policję i skorzystaj z dostępnych środków ochrony.
