Gdy umiera członek rodziny, trudno zebrać myśli i od razu zająć się sprawami majątkowymi. Taka reakcja jest naturalna, choć odkładanie formalności prowadzi nieraz do poważnych skutków. Podział majątku da się przeprowadzić nawet po latach, jednak część decyzji wymaga wcześniejszego działania. Wyjaśniamy, czy można stwierdzić nabycie spadku po upływie 6 miesięcy.
Co oznacza termin 6 miesięcy w prawie spadkowym?
Prawo spadkowe wyznacza 6 miesięcy na podjęcie decyzji, czy spadkobierca przyjmuje spadek, czy go odrzuca. Zgodnie z art. 1015 Kodeksu cywilnego okres ten biegnie od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się, że dziedziczy na podstawie ustawy albo testamentu. Małżonek lub dziecko zazwyczaj uzyskują taką wiedzę wraz z wiadomością o śmierci spadkodawcy, jeżeli znają jego sytuację rodzinną i wiedzą, że należą do kręgu spadkobierców. Dalszy krewny, który dochodzi do dziedziczenia po odrzuceniu spadku przez osoby powołane wcześniej, liczy termin od chwili, gdy dowiedział się, że sam dziedziczy wskutek ich decyzji. Jeśli nie złoży się w tym czasie oświadczenia, spadek zostaje przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza. Oznacza to, że osoba odpowiada również za długi zmarłego, ale na szczęście tylko do wartości majątku. Załóżmy, że zmarł ojciec zadłużony na skutek hazardu na 500 tys. zł. Jednocześnie ma on mieszkanie warte 200 tys. zł. Wówczas, jeśli syn przyjmie spadek z dobrodziejstwem inwentarza, to jego odpowiedzialność za długi wyniesie 200 tys. zł. Jeśli jednak całkowicie chce on uniknąć spłaty zobowiązań ojca, ma prawo w terminie 6 miesięcy złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku.
Czy po 6 miesiącach można złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku?
Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku można złożyć po upływie 6 miesięcy, roku, a nawet kilkunastu lat od śmierci spadkodawcy. Przepisy nie wyznaczają końcowego terminu na wszczęcie takiego postępowania. Sąd ustala krąg spadkobierców oraz udziały, które przypadły każdej osobie z chwilą śmierci zmarłego. Postanowienie jedynie potwierdza nabycie spadku, które nastąpiło wcześniej z mocy prawa. Wnioskodawca powinien wskazać znanych uczestników, podstawę dziedziczenia i ostatnie miejsce zwykłego pobytu spadkodawcy. Do pisma dołącza się m.in. odpis aktu zgonu, akty stanu cywilnego wykazujące pokrewieństwo oraz testament, jeśli został sporządzony.
Kiedy sąd może stwierdzić nabycie spadku przed upływem 6 miesięcy?
Sąd może wydać postanowienie przed upływem 6 miesięcy od śmierci spadkodawcy, jeżeli wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku. Taką możliwość przewiduje art. 1026 Kodeksu cywilnego. Przykładowo małżonek i dwoje dzieci mogą wystąpić z wnioskiem miesiąc po śmierci członka rodziny i złożyć wymagane oświadczenia podczas rozprawy. Sąd może wtedy potwierdzić, kto dziedziczy, bez oczekiwania na zakończenie całego okresu. Jeżeli jedna z osób uprawnionych nie określi jeszcze swojej decyzji, postanowienie zostanie wydane dopiero po upływie 6 miesięcy od otwarcia spadku.
Czy zawsze trzeba składać wniosek o stwierdzenie nabycia spadku?
Alternatywą dla postępowania sądowego jest akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza. Taka droga zwykle pozwala szybciej potwierdzić prawa do spadku, lecz można z niej skorzystać wyłącznie wtedy, gdy nie ma sporu ani wątpliwości dotyczących testamentu, kręgu spadkobierców oraz wysokości udziałów wynikających z przepisów lub woli zmarłego. Akt da się sporządzić przed upływem 6 miesięcy, jeżeli wszystkie osoby powołane do dziedziczenia złożyły już oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku. Każda osoba zainteresowana powinna uczestniczyć w sporządzeniu protokołu dziedziczenia albo potwierdzić przygotowany projekt przed notariuszem.
Stwierdzenie nabycia spadku jest możliwe także po upływie 6 miesięcy, ponieważ termin ten dotyczy przyjęcia albo odrzucenia spadku, a nie potwierdzenia praw do niego. Sprawę można przeprowadzić przed sądem lub u notariusza, gdy okoliczności dziedziczenia nie budzą wątpliwości. Wieloletnia zwłoka zwykle komplikuje ustalenie spadkobierców i zebranie dokumentów.
